stRaten-generaal


 
Dossier Oosterweelverbinding

De Morgen, 8 februari 2005, Georges Timmerman

Kritiek op ondoorzichtige beheersmaatschappij voor infrastructuurwerken

De Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (Bam), eigendom van het Vlaams Gewest, ontsnapt volledig aan de controle door het Rekenhof. Momenteel beschikt het overheidsbedrijf nochtans over een kapitaal van meer dan 463 miljoen euro. Voorts maakt Bam zich klaar om de overheidsopdracht voor de bouw van de Oosterweelverbinding te gunnen aan een consortium van privé-bouwfirma's, een opdracht die goed is voor meer dan een miljard euro. Het Vlaams Parlement organiseert binnenkort een hoorzitting, waar de verantwoordelijken van Bam tekst en uitleg moeten geven over de werking en financiering van de overheidsinstelling.

De vorige Vlaamse regering richtte Bam in september 2003 op voor de financiering, de uitvoering, het beheer en de exploitatie van de verkeersinfrastructuur in de Antwerpse regio. Bam moet ervoor zorgen dat het masterplan mobiliteit Antwerpen, dat voorziet in een globale aanpak van de mobiliteitsproblemen, wordt gerealiseerd. De totale kost van de voorziene werken wordt geschat op 2,3 miljard euro. Het grootste deel van die investeringen gaat naar de aanleg van de Oosterweelverbinding, het sluitstuk van de Antwerpse ring. Dat is een project van meer dan een miljard euro, waarvoor Bam optreedt als opdrachtgever.

De administratie van openbare werken was blijkbaar niet geschikt voor die taak wegens te log, te traag en te weinig flexibel. Vandaar de oprichting van een naamloze vennootschap van publiek recht. Manager van Bam is Bruno Accou, een voormalig bankier bij Indosuez en KBC Securities, die in een vorig leven optrad als financier van het inmiddels frauduleus failliete spraaktechnologiebedrijf Lernout & Hauspie. Vanuit de regering wordt Bam gecontroleerd door twee regeringscommissarissen: Willy Borré, gewezen adjunct-kabinetschef van Vlaams VLD-minister Dirk Van Mechelen, en Rik Haekens, voormalig kabinetsadviseur van gewezen SP.A-minister Steve Stevaert.

Hoe Bam de geplande infrastructuurwerken zal financieren, blijft raadselachtig. De enige bron van financiering van de maatschappij is voorlopig de kapitaalinbreng vanuit het Vlaams Gewest. Eind november 2004 werd het kapitaal met 185 miljoen euro verhoogd door de inbreng in natura van de uitstaande vordering van het Vlaams Gewest op de nv Tunnel Liefkenshoek. Daarmee beschikt Bam nu over een kapitaal van 463,3 miljoen euro, voldoende om de werkingskosten en een aantal studieopdrachten te betalen. Een privé-partner die minderheidsaandeelhouder wil worden van Bam is nog niet gevonden.

Voor de aanleg van de Oosterweelverbinding wil Bam een nog te selecteren bouwconsortium voor 20 procent van het totale investeringsbedrag mee laten financieren. Dat zou een privé-inbreng van ongeveer 200 miljoen euro betekenen. Voorts wordt gerekend op toekomstige inkomsten uit tolheffing aan de Scheldetunnel, die deel uitmaakt van het Oosterweelproject. Gelet op de slechte ervaringen met tolheffing in de Liefkenshoektunnel houden waarnemers hun hart vast.

Volgens het Rekenhof, dat in opdracht van het parlement toeziet op de uitgaven van de overheid, fungeert Bam "als een parallelle administratie" en moet de nv beschouwd worden als een Vlaamse openbare instelling en is ze "derhalve onderworpen aan de controle van het Rekenhof". Toch mag het Rekenhof tot nu toe geen onderzoek doen naar de financiën van Bam. Het decreet waarmee Bam werd opgericht, bevat geen bepalingen over informatieverschaffing aan het parlement of controle door het Rekenhof. "Gelet op het financieel belang en de opdrachten van Bam als openbare instelling is het aangewezen dat het Rekenhof onmiddellijk met deze controle start", stelt het Rekenhof in een recente brief aan Vlaams minister van Openbare Werken Kris Peeters (CD&V).